Pies o okulisty? No, może w pewnym uproszczeniu, na pewno jednak stan oczu naszych czworonożnych przyjaciół, może czasem budzić niepokój. Kiedy pies łzawi lub zamiast tego pojawia się dziwna wydzielina, pociera łapami oczy, ociera głową o meble, lub mruży oczy, powinniśmy udać się z nim do „psiego okulisty”- czyli do lekarza weterynarii. Nasz pupil może mieć bowiem bardzo poważny i niemal ludzki, problem ze wzrokiem. Choroby oczu u psów mogą mieć różne podłoże. Mogą to być choroby genetyczne, efekt urazów doznanych przez psa, błędy anatomiczne w budowie oka lub schorzenia związane z wiekiem psa. Choroby oczu psa Pies o okulisty? No, może w pewnym uproszczeniu, na pewno jednak stan oczu naszych czworonożnych przyjaciół, może czasem budzić niepokój. Kiedy pies łzawi lub zamiast tego pojawia się dziwna wydzielina, pociera łapami oczy, ociera głową o meble, lub mruży oczy, powinniśmy udać się z nim do „psiego okulisty”- czyli do lekarza weterynarii. Nasz pupil może mieć bowiem bardzo poważny i niemal ludzki, problem ze wzrokiem. Choroby oczu u psów mogą mieć różne podłoże. Mogą to być choroby genetyczne, efekt urazów doznanych przez psa, błędy anatomiczne w budowie oka lub schorzenia związane z wiekiem psa. Entropium Jest dziedziczą wadą powieki. Problem dotyczyć może zarówno dolnej jak i górnej powieki, a nawet obu powiek jednocześnie. Brzeg powieki zawija się w stronę gałki ocznej i sierść psa po prostu wchodzi do jego oka, a włosy na powiekach drażnią rogówkę. Prowadzi to do zapalenia spojówek (zaczerwienione, łzawiące oko). Uczucie podobne jest do tego, gdy wpadnie nam coś do oka, u psa jednak stan trwać może nawet latami, dopóki właściciel nie zajmie się problemem. Nieleczone schorzenie prowadzi do uszkodzenia rogówki, który może powodować dalsze zmiany w głębszej strukturze oka, a w konsekwencji może prowadzić do utraty wzroku przez psa. Na ogół wadę tę stwierdza się u młodych psów( 6-12 miesięcy). Stwierdzona w młodym wieku wada, potrafi zaniknąć lub jeśli jest zdiagnozowana poniżej 1 roku psa, można wyleczyć ja poprzez podawanie antybiotyku i kropli. W przypadku gdy wada jest już zaawansowana, wykonuje się zabieg lekkiego odciągnięcia powieki od oka. Korekcję powieki można wykonać dopiero gdy głowa psa przestaje rosnąć, czyli po ukończeniu przez niego 1 roku życia. Entropia najczęściej pojawia się u rasy shar -pei, ale także bokserów, rottweilerów, bernardynów i dogów. Ektropium Schorzenie to polega z kolei na wywinięciu się powieki na zewnątrz oka. Przez nie chronione powieką oko dostają się do niego bakterie i zanieczyszczenia. Problem z powieką powoduje też, że oko nie jest odpowiednio nawilżane, co powoduje infekcje, a to z kolei wpływać może na jakość widzenia. Skutkiem jest światłowstręt i kurczowe zamykanie powiek. Może to doprowadzić do stanu zapalnego spojówki i rogówki. Podobnie jak w przypadku entropii, stosuje się zarówno leki działające miejscowo lub korekcję powieki. Postępujący zanik siatkówki (PRA) Jest dziedzicznym zwyrodnieniem siatkówki. PRA definiuje szereg wrodzonych wad siatkówki. Schorzenie to polega na degeneracji fotoreceptorów znajdujących się w siatkówce oka (zamienia ona dochodzące z zewnątrz bodźce świetlne na impulsy mózgowe, docierające do mózgu za pomocą nerwu wzrokowego). Siatkówka składa się z dwóch warstw pigmentowanego nabłonka i części nerwowej, przy czym nabłonek jest odpowiedzialny za zaopatrywanie w substancje odżywcze oraz usuwanie obumarłych tkanek. Degeneracja fotoreceptorów centralnej części siatkówki (CPRA) nazywana jest dystrofią pigmentowanego nabłonka siatkówki (RPED). Owa degeneracja powoduje uszkodzenie komórek, nie mogących rozkładać zużytych części, ani też produkować nowych. Zwyrodnienie to prowadzi do pogorszenia wzroku. Zanik widzenia u psa jest stopniowy i trwa latami. Pies traci możliwość widzenia centralnego, pozostaje mu tylko widzenie peryferyjne, może więc nie zauważać przedmiotów stojących nieruchomo, natomiast nie ma problemu z zarejestrowaniem ruchu. Niestety jest to schorzenie nieuleczalne. Zapalenie błony naczyniowej Przyczyny tego schorzenia dzielimy na infekcyjne i nie infekcyjne. Do infekcyjnych zaliczymy: choroby wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pierwotniakowe i riketsje. Do nie infekcyjnych zaś: pasożyty, urazy, choroby immunologiczne i nowotwory. Zapalenie to spowodowane może także być czynnikiem zewnątrzpochodnym, jak choćby uraz, czy mikroorganizmami z zewnątrz. Objawami są: ból, zaczerwienienie, światłowstręt, ciśnienie wewnątrzoczne. W postępowaniu diagnostycznym zaleca się wykonanie badań podstawowych (morfologia krwi ze wzorem odsetkowym, OB, profil biochemiczny, badania serologiczne, itp.) W ocenie pewnych typów zapalenia zalecane jest wykonanie ultrasonografii, radiografii i badania ciała szklistego. Celem leczenia zapalenia błony naczyniowej jest zapobieganie powikłaniom zagrażającym widzeniu, zmniejszenie dolegliwości i jeśli to możliwe choroby będącej przyczyną owego zapalenia. Jaskra Jest to choroba oka, w której liczy się szybkość diagnozy i natychmiastowego leczenia, ponieważ grozi ona utratą wzroku. Ze względu na genezę, wyróżniamy dwa rodzaje jaskry pierwotną i wtórną. Do jaskry pierwotnej dochodzi przy wrodzonej dysplazji (zaburzenie rozwojowe) struktury kąta tęczówkowo- rogówkowego, tzw. goniodysgenezie. Do jaskry wtórnej dochodzi najczęściej w wyniku zmian anatomicznych, powstałych w gałce ocznej po przebyciu jaskry pierwotnej. Objawami są: ból(łzawienie, kurcz powiek), obrzęk rogówki, rozszerzenie źrenicy, utrata zdolności widzenia. W przypadku podejrzenia jaskry lekarz weterynarii wykonuje zazwyczaj pełne badania okulistyczne oraz dokonuje pomiaru ciśnienia śródocznego. W przypadku jaskry stosuje się zarówno leczenie farmakologiczne jak i techniki operacyjne. Zaćma Zaćma jest dziedziczną chorobą soczewki oka prowadzącą najczęściej do utraty wzroku. Jej przyczyny mogą być wrodzone lub nabyte. Oznacza ona zmętnienie soczewki, które powoduje, że jest ona częściowo lub całkowicie nieprzezierna i nie przepuszcza promieni świetlnych w głąb gałki ocznej. Najczęściej związane są one z nieprawidłowościami w przemianie materii, urazami lub wiekiem psa. Niestety zaćma ma charakter rozwojowy tj. nie cofa się. Jedną z metod w leczeniu jest zabieg usunięcia zmętniałej soczewki. Polecane produkty data publikacji artykułu: 2009-07-21 Popularne teraz Komentarze

Kleszcz u psa powoduje choroby, których objawy nie zawsze są zauważane od razu. Dlatego po spacerze należy sprawdzać, czy pies ma kleszcza. Jeśli tak, należy jak najszybciej usunąć pasożyta. Sprawdź, co robić, gdy pies ma kleszcza. Jak prawidłowo usunąć kleszcza u psa i co zrobić, gdy kleszcz się urwie? Po jakim czasie pojawiają się objawy chorób odkleszczowych? Jakie mogą być powikłania? KLESZCZ U PSA - usuwanie. Objawy chorób odkleszczowych Spis treściKleszcze - jak je przechytrzyć?Kleszcz u psa - jak usunąć? Co robić, gdy pies ma kleszcza?Kleszcz u psa - objawy chorób odkleszczowych u psówWeterynarz Franciszek Paśko - jakie choroby przenoszą kleszcze u psów?Kleszcz u psa - jak zapobiec ukąszeniu?Weterynarz Franciszek Paśko - jak uchronić psa przed kleszczami? Kleszcz u psa powoduje choroby, których objawy nie zawsze są zauważane przez właścicieli od razu. Dlatego po spacerze z pupilem należy zawsze sprawdzać, czy pies ma kleszcza, szukając małych grudek lub czegoś w rodzaju krost. Kleszcz może być malutki jak ziarno sezamu (zaraz po ugryzieniu psa kleszcz jest malutki, nie należy się spodziewać dużego, opitego krwią). Jeśli pies ma kleszcza, należy jak najszybciej usunąć pasożyta. Gdzie szukać kleszczy u psa? Kleszcze lubią ciemne i wilgotne miejsca na ciele, dlatego u psa należy ich szukać zwłaszcza w uszach, pod obrożą, pod ogonem, pomiędzy palcami, na łokciach i pod pachą. Kleszcze u psa mogą znajdować się nawet na powiekach. Należy pamiętać, że kleszcze są nie tylko w lasach, lecz także w parkach i ogrodach miejskich - wysokie trawy i obrzeża lasów oraz pola to miejsca, które szczególnie upodobały sobie te pasożyty. Kleszcze do życia budzą się wiosną, na przełomie marca i kwietnia, i pozostają aktywne do października lub listopada, w zależności od wysokości temperatur. Kleszcze - jak je przechytrzyć? Kleszcze. Sprawdź, jak je przechytrzyć Kleszcz u psa - jak usunąć? Co robić, gdy pies ma kleszcza? Gdy pies ma kleszcza, należy jak najszybciej usunąć pasożyta. Kleszcza u psa usuwa się w taki sam sposób, jak u człowieka, tzn. kleszcza należy chwycić pęsetą lub specjalnym lassem (można kupić w aptece) i delikatnie wyjąć ruchem obrotowym. Nie zaciskaj pęsety na ciele kleszcza, gdyż może to spowodować wprowadzenie jego zawartości pod skórę. Następnie należy sprawdzić, czy cały kleszcz został usunięty. Kleszcza nie wolno przed zabiegiem niczym smarować ani próbować wyrywać, zgniatać itp. Co zrobić, gdy przy usuwaniu kleszcz się urwie i w ciele psa zostanie główka? W takiej sytuacji najlepiej jak najszybciej udać się do weterynarza. Kleszcz u psa - objawy chorób odkleszczowych u psów Babeszjoza Babeszjoza to choroba szczególnie groźna dla psa. Nieleczona może doprowadzić do śmierci psa zaledwie w ciągu kilku dni. Objawy choroby pojawiają się 1-3 tygodnie po ukąszeniu przez zakażonego kleszcza i są to: wysoka gorączka senność brak łaknienia wymioty w niektórych przypadkach czerwone zabarwienie moczu ("rdzawy mocz") Mogą pojawić się również nietypowe postaci choroby, związane z wystąpieniem krwotoków i zespołem rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, czemu towarzyszyć mogą ciężkie zaburzenia ruchowe, neurologiczne, wzrokowe, pokarmowe i naczyniowe. Leczenie powinno zostać rozpoczęte natychmiast po potwierdzeniu rozpoznania babeszjozy. Kleszcz u psa - powikłania Gdy pies ma kleszcza, istnieje ryzyko, że zostanie zarażony którąś z chorób odkleszczowych. Mogą one doprowadzić od powikłań, wśród których wymienia się śródmiąższowe zapalenie płuc z dusznością, zaburzenia czynności nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek, zapalenie stawów, zapalenie wielomięśniowe, ciężkie zapalenie mózgu, niewydolność serca, niedowłady wynikające z uszkodzenia nerwów czaszkowych. Erlichioza Erlichioza to choroba zwierząt, rzadziej ludzi, wywoływana przez riketsje (bakterie) z rodzaju Ehrlichia i przenoszona przez kleszcze. Podczas ostrej fazy psiej monocytarnej erlichiozy, która trwa około 1-3 tygodni, u psów pojawiają się: apatia brak apetytu duszność gorączka powiększenie węzłów chłonnych powiększenie śledziony wybroczyny i wylewy krwotoczne na skórze i błonach śluzowych krwawienia z nosa wymioty W fazie subklinicznej (utajonej), która może trwać przez kilka tygodni lub miesięcy, psy wyglądają normalnie. Przewlekła psia monocytarna erlichioza charakteryzuje się bardzo złożonymi objawami. Widoczne jest osłabienie apatia trwałe zmniejszenie masy ciała gorączka powiększenie węzłów chłonnych powiększenie śledziony obrzęki obwodowe na tylnych kończynach bladość błon śluzowych predyspozycje do krwawienia z wybroczynami na skórze i błonach śluzowych śluzowo-ropne zapalenie oczu i nosa krwawienie z nosa i krwiomocz W leczeniu najczęściej stosowane są tetracykliny, z których doksycyklina w dawce 10 mg/kg podawana przez ponad 3-4 tygodnie jest najczęściej stosowanym schematem leczenia. W przypadku postaci ostrej może być konieczne przeprowadzenie transfuzji krwi, a także podawanie preparatów krwiotwórczych. Weterynarz Franciszek Paśko - jakie choroby przenoszą kleszcze u psów? Źródła: Dobry TVN Anaplazmoza (do niedawna zaliczana do grupy erlichioz) Anaplazmoza to choroba, której przyczyną jest zakażenie bakterią Gram-ujemną Anaplasma phagocytophium, przenoszoną przez kleszcze (zwykle z rodzaju Amblyomma i Ixodes). Wyróżnia się dwie postaci choroby u psów: anaplazmoza granulocytarna psów - objawy to nagle pojawiająca się senność, gorączka, kulawizny (nierównomierność ruchu, spowodowana odciążaniem jednej (lub więcej) bolejącej kończyny lub sztywnością kończyn), bladość błon śluzowych, napięty brzuch, biegunka, wymioty, wybroczyny, szybki oddech, powiększenie śledziony, powiększenie węzłów chłonnych, rzadko kaszel, zapalenie błony naczyniowej oka, obrzęk kończyn, nadmierne pragnienie, objawy neurologiczne cykliczna trombocytopenia psów - objawy to gorączka, senność, bladość błon śluzowych, wybroczyny. Często przebiega bezobjawowo. Podejrzewa się, że golden retriever i labrador retriever są rasami, które mogą wykazywać zwiększoną wrażliwość na zakażenie patogenem wywołującym anaplazmozę u psów. Podobnie jak w przypadku erlichiozy, w leczeniu najczęściej stosowane są tetracykliny, z których doksycyklina w dawce 10 mg/kg podawana przez ponad 3-4 tygodnie jest najczęściej stosowanym schematem leczenia. W przypadku postaci ostrej może być konieczne przeprowadzenie transfuzji krwi, a także podawanie preparatów krwiotwórczych. Bartoneloza Bartoneloza to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Bartonella bacilliformis. Przenoszone są one nie tylko przez kleszcze, lecz także przez pchły i komary. Zarażenie psa następuje za pośrednictwem kleszcza Rhipicephalus sanguineus, który jest nosicielem bartonelli, oraz przez kontakt bezpośredni z zakażonym zwierzęciem lub kontakt ze środowiskiem zanieczyszczonym przez bartonelle. U psów zakażonych bartonellą rzadko występują objawy kliniczne choroby. Zazwyczaj przebiega ona bezobjawowo. Jednak w niektórych przypadkach może dojść do rozwoju jawnej postaci choroby i wystąpienia objawów ze strony różnych narządów, np. serca (zapalenie wsierdzia, zapalenie mięśnia sercowego). Leczenie jest zatem zalecane tylko dla zwierząt, u których pojawiają się objawy. W takim przypadku psu podaje się antybiotyki. Borelioza Borelioza to choroba wywołana przez krętki Borrelia burgdorferi. U około 95 proc. zakażonych psów borelioza przebiega bezobjawowo. U pozostałych może wystąpić "artropatia z Lyme", charakteryzująca się kulawiznami wynikającymi z zajęcia jednego lub więcej stawów. Szczenięta mogą być w grupie wyższego ryzyka zachorowania na tego rodzaju zapalenie wielostawowe. W badaniach nad doświadczalnie zakażonymi psami stwierdzono, że leczenie z zastosowaniem antybiotyków nie eliminuje zakażenia u wszystkich psów. Lekiem z wyboru jest doksycyklina, w dawce 10 mg/kg doustnie raz dziennie, przez co najmniej 1 miesiąc. Europejskie odkleszczowe zapalenie mózgu Europejskie odkleszczowe zapalenie mózgu to choroba wywoływana prze wirus TBE (wirus kleszczowego zapalenia mózgu). Znany również jako wczesne letnie zapalenie opon mózgowych i mózgu. Wyróżnia się postać nadostrą (trwa 3 do 7 dni), ostrą (trwa od 1 do 3 tygodni), przewlekłą bezobjawową (trwa miesiące). W opisach przypadków tej choroby psy rasy rottweiler wydają się być spotykane najczęściej. Wśród objawów fazy nadostrej i ostrej dominują gorączka, osowiałość, apatia. Dirofilarioza Dirofilarioza to choroba pasożytnicza roznoszona na psy przez kleszcze. Zarażenia wywołane przez dorosłe osobniki D. immitis mogą być przyczyną ciężkiej i potencjalnie śmiertelnej choroby u psów i kotów. Dorosłe nicienie sercowe bytują głównie w tętnicach płucnych, ale czasami znajdowane są w prawej części serca i w przylegających do niej dużych naczyniach, takich jak żyła główna przednia i tylna. Nietypowe lokalizacje w mózgu, gałkach ocznych lub aorcie zdarzają się rzadko, stwierdza się to szczególnie u kotów. Choroba wywołana przez nicienie występujące w sercu ma zazwyczaj przebieg przewlekły. U większości zarażonych psów nie stwierdza się przez lata żadnych objawów. Rozwijają się one stopniowo i mogą rozpocząć się od wystąpienia przewlekłego kaszlu, a następnie pojawia się: duszność, umiarkowana do ciężkiej, osłabienie i czasami omdlenia po wysiłku. W późniejszym okresie, kiedy dochodzi do rozwoju zastoinowej niewydolności prawokomorowej serca, można zauważyć obrzęk jamy brzusznej i w rzadszych przypadkach kończyn, czemu towarzyszy brak łaknienia, utrata masy ciała i odwodnienie. Uszkodzenie tętnic jest zwykle poważniejsze u psów poddawanych intensywnym ćwiczeniom fizycznym; rzadko dochodzi do nagłego zejścia śmiertelnego, które następuje zazwyczaj na skutek niewydolności oddechowej i postępującego wychudzenia. Przeprowadza się stopniową eliminację larw przez 4-8 miesięcy. Psy z zespołem żyły głównej najpierw powinny być poddane zabiegowi chirurgicznego usunięcia pasożytów, a następnie poddane farmakoterapii. Czytaj też: Czy robaki u psa są groźne dla człowieka? Mykoplasma Mycoplasmoza - do niedawna nazywana hemobartonellozą - jest chorobą wywołaną przez drobnoustroje Mycoplasma haemocanis – u psów, a także Mycoplasma haemofelis – u kotów. W przebiegu choroby pies staje się apatyczny, osłabiony, ma wysoką temperaturę, a jego błony śluzowe stają się blade. W leczeniu stosuje się antybiotyki z grupy tetracyklin (doksycyklina) i podaje się je przez okres minimum 3 tygodni. Kleszcz u psa - jak zapobiec ukąszeniu? Zastanawiasz się, jak zapobiec ukąszeniu psa przez kleszcza? Jest kilka sposobów: spot-on na kleszcze u psa - ma postać płynu, który aplikuje się na skórę psa za pomocą pipety. Preparat wnika do gruczołów łojowych skóry i mieszków włosowych, skąd wydostaje się wraz z łojem na powierzchnię skóry. Tworzy 'otoczkę' na ciele, utrudnia swobodne żerowanie pasożytom. Unieszkodliwia je w momencie bezpośredniego kontaktu ze skórą lub sierścią. Dawkę ustala się na podstawie masy ciała psa. Preparat trzeba go używać raz w miesiącu. obroże na kleszcze - działają w taki sposób, że substancja czynna zawarta w obroży jest regularnie uwalniania - "rozchodzi się" po psie. Obroża ochronna to skuteczne narzędzie profilaktyczne w walce z kleszczami czy pchłami. Zawiera odpowiednio dobraną kompozycję olejków eterycznych, które działają w sposób sumujący się i uzupełniający. Dzięki temu skutecznie zniechęcają pasożyty do przebywania w towarzystwie zwierząt. tabletki - pies połyka tabletkę smakową i zyskuje ochronę przeciwkleszczową na kolejne trzy miesiące. odstraszacze ultradźwiękowe - urządzenie wysyła ultradźwięki, które blokują narząd Hallera u kleszczy Kleszcze wykorzystują narząd Hallera do namierzania żywiciela, w momencie gdy jest on zablokowany, nie są w stanie skutecznie polować. Zasięg działania 1,5 metra. Urządzenie działa przez ok. 8 miesięcy, a niekiedy nawet 10-12 miesięcy (nie można go wyłączyć). Wystarczy zawiesić urządzenie przy psie, np. na obroży. Produkt nie jest wodoodporny. Weterynarz Franciszek Paśko - jak uchronić psa przed kleszczami? Źródła: Dobry TVN Bibliografia: Zwalczanie chorób przenoszonych przez wektory u psów i kotów, Adaptacja przewodnika ESCCAP Nr 5. Wydanie drugie - wrzesień 2012

U psów tak jak u ludzi, możemy spotkać się z chorobami serca. Właściwe i wcześnie podjęte leczenie może poprawić pracę serca oraz wydłużyć życie psa. Jakie choroby serca mogą się rozwinąć u Twojego pupila? Jakie są ich objawy i jak wygląd leczenie? Zapraszam do czytania. 1. Serce – niezwykły narząd w organizmie 2. Jakie choroby serca mogą się rozwinąć? 3. Choroby serca u psa – objawy 4. Kiedy udać się do lekarza? 5. Jak można zbadać serce psa? 6. Leczenie psa z chorobami serca 7. Co można zrobić w domu? 8. Choroby serca u psa – podsumowanie Serce – niezwykły narząd w organizmie Serce to niezwykły narząd. Jego pracę można zaobserwować w badaniu USG nawet u 24-dniowych płodów, podczas wizyty kontrolnej ciężarnej suczki. Dzięki nieustannej pracy serca, po organizmie przenoszone są składniki odżywcze, hormony, czy tlen. Nie zawsze jednak wszystko przebiega zgodnie z naszymi oczekiwaniami. Zdarza się, że serce podlega procesom chorobowym, a w takim przypadku tylko właściwe i wcześnie podjęte leczenie, może poprawić jego pracę i tym samym wydłużyć życie psa. Choć lista chorób serca jest długa, ono nie daje łatwo za wygraną. Za pomocą przeróżnych mechanizmów, stara się zamaskować swoje problemy. Wpływa na cały organizm, by zwiększyć swoją wydolność i utrzymać właściwą jakość funkcjonowania. Nie jest to jednak proste i niestety nie zawsze możliwe jest samoczynne naprawienie wszystkich zaburzeń. Wraz z upływającym czasem, problemy nawarstwiają się i nieuchronnie prowadzą do zastoinowej niewydolności serca. Jakie choroby serca mogą się rozwinąć? Chorób serca u psa może być naprawdę wiele. Dotyczą psów w każdym wieku, choć najczęściej diagnozowane są u zwierząt starszych oraz u tych najmłodszych. Problemy wrodzone mogą być wykryte już przy pierwszej wizycie szczeniaka lub dopiero po kilku miesiącach jego życia. Najczęściej mamy do czynienia z ubytkami w przegrodzie międzykomorowej lub międzyprzedsionkowej, a także z podzastawkowym zwężeniem aorty, czy zastawkowym zwężeniem tętnicy płucnej. Stosunkowo często w grupie chorób wrodzonych pojawia się również przetrwały przewód tętniczy. Większość chorób serca rozwija się wraz z wiekiem. U psów mniejszych ras najczęściej diagnozowana jest endokardioza zastawki dwudzielnej. Jest to problem aparatu zastawkowego znajdującego się pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą. Jego zmieniona budowa ma wpływ na jakość pracy całego serca. Podczas skurczu komór tylko część krwi trafia na obwód, a reszta cofa się do lewego przedsionka, co daje niekorzystne następstwa. Po pierwsze – tkanki nie otrzymują właściwej ilości krwi i tym samym przenoszonego przez nią tlenu. Po drugie – lewy przedsionek serca otrzymuje zbyt dużą ilość krwi i nie mogąc jej pomieścić, powiększa się i staje się mniej wydolny. Przy kolejnym skurczu mięśnie przedsionka nie są w stanie wypchnąć całej krwi, a to powoduje dalsze przeciążenia i z czasem prowadzi do obrzęku płuc. Z kolei z kardiomiopatia rozstrzeniowa u psa spotykana jest najczęściej wśród ras dużych i olbrzymich. W przebiegu tej choroby obserwujemy powiększenie wszystkich jam serca. Zmniejsza się też siła skurczowa, co wpływa na zaburzony przepływ krwi. Powiększone serce uciska na drogi oddechowe, wywołując dalsze objawy. Wśród chorób serca rozwijających się wraz z wiekiem, wyróżniamy także arytmogenną kardiomiopatię prawej komory, kardiomiopatię przerostową, a także zaburzenia rytmu i wiele innych, rzadziej spotykanych problemów. Można także wyodrębnić choroby serca, których pierwotna przyczyna tkwi zupełnie gdzie indziej. Zatrucia, zaburzenia elektrolitowe, czy hormonalne wpływają bezpośrednio na pracę serca. Również choroby zapalne, pasożytnicze, a nawet nowotworowe mogą doprowadzić do zaburzenia jego pracy. Choroby serca u psa – objawy Pomimo mnogości chorób, jakie mogą atakować mięsień sercowy lub pośrednio wpływać na jego pracę, objawy chorób serca u psów są do siebie podobne. Przede wszystkim zwierzak przestaje tolerować wysiłek fizyczny. Czasem nawet ekscytacja związana z powrotem opiekuna do domu lub z momentem kiedy bierze on smycz, wywołuje kaszel lub duszność. Kaszel w przypadku problemów z sercem jest dosyć charakterystyczny – pies zachowuje się, jakby chciał coś odkrztusić i czasem nawet mu się to udaje. Ataki kaszlu przychodzą nie tylko w momencie ekscytacji – mogą zdarzyć się również przy niewielkim wysiłku, jakim jest spacer, czy wchodzenie po schodach, a także bez wyraźnej przyczyny nocą i nad ranem. Pogłębiające się zaburzenia dają kolejne objawy – może to być ogólna ospałość, niechęć do jedzenia i chudnięcie, a nawet omdlenia. Dodatkowo przy uważnej obserwacji, można zwrócić uwagę na szybszy i płytki oddech pupila. Dla psów borykających się z chorobami serca wyjątkowo uciążliwy jest okres letni – wysokie temperatury przyczyniają się niestety do jeszcze większych problemów oddechowych. Objawy choroby serca u psa najczęściej dają o sobie znać dopiero po dłuższym czasie. Początkowo większość z nich rozwija się skrycie – bywa że dopiero po kilku latach zauważalne są objawy kliniczne. Nawet choroby wrodzone mogą być dosyć długo maskowane. Opiekun może nie zaobserwować żadnych objawów lub jest to jedynie mniejsza tolerancja wysiłku. Z tego też powodu tak ważne są wizyty profilaktyczne, przeprowadzane regularnie przez całe życie zwierzęcia. Kiedy udać się do lekarza? Wizyta w gabinecie weterynaryjnym jest konieczna, kiedy nasz pies zachowuje się nietypowo. Powtarzające się ataki kaszlu i mniejsza chęć do poruszania się, to pierwsze symptomy, które powinny skłonić nas do konsultacji lekarskiej. Z czasem może dołączyć się niepokojące chudnięcie, a nawet duszność. Takich objawów nie można ignorować. Jak można zbadać serce psa? Podstawową metodą badania jest osłuchiwanie. Pozwala ono na wstępną ocenę jakości pracy zastawek, a także określenie rytmu i jakości pracy serca. Lekarz oczywiście skupia się również na innych aspektach i w razie konieczności może zlecić wykonanie badań dodatkowych. Najczęstsze z nich to: Zdjęcie RTG – zobrazuje wielkość serca i poszczególnych jego elementów, a także wielkość głównych naczyń krwionośnych; zdjęcie umożliwia również ocenę tkanki płucnej oraz EKG – jest wykonywane kiedy podejrzewamy niemiarowość pracy serca; dzięki niemu mamy możliwość wykrycia arytmii; to jednak nie wszystko – badanie EKG może pomóc nam w ocenie wielkości poszczególnych jam serca. Zapis zmienia się również w kilku przypadkach zaburzeń serca – jest to badanie, które umożliwia ocenę grubości ścian serca, czy jakości zastawek, dzięki pomiarom, których dokonuje się podczas badania, możemy ocenić wydolność mięśnia sercowego i specyfikę jego pracy; jest to badanie niezwykle pomocne przy diagnozowaniu większości chorób serca – wrodzonych, jak i krwi – analiza parametrów odpowiedzialnych za pracę nerek i wątroby, poziom glukozy we krwi, morfologia, badanie poziomu hormonów tarczycy, a także jonogram, są konieczne, by wprowadzić odpowiednie leczenie ciśnienia krwi – jest wartościowy, by ocenić stopień zaawansowania problemów, często wykonywane jest przy obecności współistniejących chorób. Regularnie wykonywane pomiary są prostym sposobem, by ocenić efekt leczenia Oczywiście lista badań dodatkowych na tym się nie kończy. Wybór badań uzależniony jest od wielu czynników, które pojawiają się na różnych etapach choroby. Leczenie psa z chorobami serca W zależności od stwierdzonej przyczyny problemu lekarz zaproponuje odpowiedni sposób terapii. Możliwości leczniczych jest naprawdę wiele – ważne by było ono odpowiedzią na problemy, z jakimi zmaga się serce psa. Łagodniejsze przypadki mogą być poddane leczeniu domowemu przy pomocy tabletek, natomiast psy z silniejszymi zaburzeniami mogą wymagać opieki szpitalnej z tlenoterapią, czy wlewami dożylnymi. Nigdy nie należy ignorować problemu. Leki nasercowe muszą być podawane systematycznie i najczęściej przez całe życie psa. Konieczne są też regularne kontrole lekarskie, by móc dostosować leczenie do zmieniających się zapotrzebowań zwierzęcia. Co można zrobić w domu? Po zdiagnozowaniu choroby serca u psa powinniśmy zweryfikować różne aspekty życia naszego pupila. Posiłki powinny być w pełni zbilansowane, by pokryć zapotrzebowanie energetyczne, ale również, by dać psu składniki odżywcze konieczne do utrzymania właściwej masy mięśniowej. Jest to szczególnie ważne, kiedy zwierzak przestaje być tak ruchliwy jak kiedyś. Co istotne – posiłki nie mogą zawierać dodatku soli. Czasem natomiast warto dołączyć suplementy, które uzupełniają dietę psa w składniki poprawiające kondycję komórek mięśnia sercowego. Aktywność psa musi być dostosowana do jego możliwości i przyzwyczajeń. Nie należy nakłaniać pupila do niepotrzebnej aktywności, jednak nie można gwałtownie ograniczyć mu wszystkich spacerów. W upalne dni unikajmy długiego narażenia na słońce – raczej wybierajmy miejsca zacienione, natomiast w pomieszczeniach konieczna jest dobra wentylacja. Bardzo pomocne w dostosowaniu odpowiedniego leczenia, jest domowy pomiar liczby oddechów. Jako że w gabinecie pies jest zestresowany – pomiar taki jest obarczony pewnym błędem. W domu, w czasie kiedy pies odpoczywa – liczenie oddechów jest dużo bardziej wartościowe i wiarygodne. Lekarz weterynarii z pewnością wytłumaczy, jak w prosty sposób dokonać takiego pomiaru i jakie wartości są sygnałem do pojawienia się w gabinecie na konsultacji. Najczęściej z chorobami serca zwierzak będzie zmagał się już do końca swojego życia. Przykładem może być endokardioza lub kardiomiopatia. U psa w takich przypadkach objawy postępują i są przyczyną groźnych, często zagrażających życiu objawów. Dołączające się problemy, wymuszają przyjmowanie kolejnych leków, co przy zaburzonym apetycie może stać się kłopotliwe. Na rynku dostępne są różne preparaty – smaczne tabletki. Mamy też możliwość wykorzystania różnych sposobów podawania preparatów – np. sproszkowanie ich i dodanie do karmy w znacznym stopniu ułatwia współpracę ze zwierzakami. Warto próbować i nie poddawać się, a przede wszystkim pamiętać o regularnym podawaniu leków. Choroby serca u psa – podsumowanie Choroby serca początkowo są zupełnie niemożliwe do zaobserwowania bez badań dodatkowych, jednak w pewnym momencie dają o sobie znać. Z czasem powiększone serce u psa jest przyczyną kolejnych nieprzyjemnych objawów. Pamiętajmy, że niechęć do podejmowania aktywności nie zawsze jest spowodowana tylko starością. Warto korzystać z regularnych wizyt profilaktycznych w gabinetach weterynaryjnych. Szybko podjęte leczenie daje szansę nie tylko na znaczne wydłużenie życia psa, ale też zdecydowanie poprawia jego jakość.

Kto ma owczarka w bardzo szybkim czasie staje się specjalistą od psich chorób. Pod warunkiem, że go bada nie tylko kiedy coś się dzieje, ale i profilaktycznie. W związku z nasileniem się u Donnera w ostatnich dniach objawów grudkowego zapalenie trzeciej powieki podczas zapuszczania kropli, stwierdziłam, że warto podzielić się z Wami informacjami o chorobach oczu moich owczarków. Nie wiem czy zwróciliście na to uwagę, że owczarki o wiele częściej niż inne psy na starość ślepną. Każdy pies na starość ślepnie, tylko że owczarki zaczynają już w wieku 7-8 lat, a czy to taki starczy wiek dla psa? Ja zdałam sobie z tego sprawę kiedy w mojej okolicy dwa psy młodsze od Budzika miały takie same zmiany na oczach jak mój pies. Tylko Budzik był leczony i do końca swoich dni zachował słabą, bo słabą, ale jakąś tam zdolność widzenia. Natomiast tamte psy utraciły zupełnie wzrok, rozbijając się dramatycznie na podwórkach o siatkę czy drzewa, po czym bardzo szybko były zastępowane nowymi owczarko-burkami na łańcuch. I przyznam się, że do tej pory z wielkim zainteresowaniem przyglądam się mijanym owczarkom lub zdjęciom ONków, czy mają przejrzyste oczka, czy matowe i zarośnięte błonką. Spaczenie rasowe… Ale… Tak już owczarko-maniacy mają. Donner – oczy Zacznijmy od Donnera, bo jego problem jest zdecydowanie mniej inwazyjny i problematyczny. Cierpi chłopak na grudkowe zapalenie trzeciej powieki. Po krótce o chorobie: Grudkowe zapalenie trzeciej powieki Jest to choroba wirusowa, która często zostaje powikłana procesem bakteryjnym lub infekcją wirusową. Po wewnętrznej stronie trzeciej powieki (rzadziej po zewnętrznej) znajdują się tzw. grudki chłonne, które pod wpływem namnażających się w nich wirusów ulegają powiększeniu. Powiększone grudki chłonne drażnią powierzchnię oka, wywołując u zwierzęcia dyskomfort, a nawet ból. Właściciel może zaobserwować silny wypływ z oka i zaczerwienienie spojówek. Grudkowe zapalenie trzeciej powieki wymaga leczenia farmakologicznego, a w niektórych przypadkach zabiegu chirurgicznego. ~ U nas diagnoza pojawiła się przypadkowo. Mając w pamięci chorobę Budzika, kiedy tylko Donner zaczął wychodzić z wieku szczenięcego udaliśmy się do prof. Ireneusza Balickiego, który leczył Budzika, aby wyeliminować przewlekłe powierzchowne zapalenie rogówki, które potocznie nazywam uczuleniem na słońce. Profesor uspokoił mnie, że nie widzi u Donnera żadnych zmian i żartował jeszcze, że gdyby mój kolejny owczarek na to cierpiał musiałabym mieć olbrzymiego pecha. Ale za to zdiagnozował grudkowe zapalenie trzeciej powieki i zalecił zabieg chirurgiczny. Byliśmy w bardzo dobrym momencie, ponieważ jeszcze praktycznie nie było objawów choroby, było to jej początkowe stadium i operacja nie była niezbędna. Dlatego przyznam się, że nie zdecydowałam się na zabieg mimo, że mam olbrzymie zaufanie do profesora, który także uratował oko Kłopota, mimo że groziło mu operacyjne usunięcie oczka. Nie zdecydowałam się na operację z kilku powodów. Raz dlatego, że nie chciałam poddawać tak młodego psa narkozie i operacji, a dwa dlatego, że problem nie był jakiś poważny. Na operację zawsze przyjdzie czas, ale póki nie trzeba, profilaktycznie tego robić nie chciałam. I w sumie dobrze się stało, bo opanowaliśmy chorobę kroplami. W Internecie straszą, źle przeprowadzony zabieg, mimo że mało inwazyjny, grozi problematycznymi powikłaniami (oczywiście nie wątpię w to, że prof. by go dobrze zrobił) więc ryzykować nie chciałam, póki nie ma innego wyjścia. No bo u Donnera dwa razy w roku pojawia się problem z oczami. Na wiosnę i na jesieni. Czym się objawia u nas? Rano po spaniu i czasem pod wieczór psu zbieraj się śpiochy w oczach bardziej obfite niż zwykle. Zapuszczam mu wtedy krople z neomecyną i po tygodniu problem znika. Jednak gdyby psu ropiały bardzo oczy, utrudniało by mu to życie nie wahałabym się z zabiegiem. W przypadku Donnera już prawie 4 lata dajemy sobie radę z naszą małą chorobą na kroplach i jest dobrze. Ale nie ta choroba jest głównym wątkiem… A jest nią: Borys – oczy Przewlekłe powierzchowne zapalenie rogówki u psów Przewlekłe powierzchowne zapalenie rogówki (PPZR) – keratitis superficialis chronica (KSC) jest jedną z najgroźniejszych chorób narządu wzroku psów. Obawami choroby jest naciek włóknisto-naczyniowej tkanki, oraz wrastanie naczyń krwionośnych i ich późniejsza pigmentacja. Pierwsze objawy pojawiają się w dolnych częściach rogówki. Jest to choroba o podłożu immunologicznym, ale dokładny czynnik etiologiczny pozostaje nieustalony. Jako główny czynnik środowiskowy o dużym znaczeniu w etiologii uznaje się promieniowanie ultrafioletowe, czyli w dużej mierze światło słoneczne. Dotychczasowe badania nie udowodniły charakteru dziedzicznego tej choroby pomimo, że najczęściej chorują na nią owczarki niemieckie, ale jest ona spotykana także u mieszańców, owczarków belgijskich, owczarków szkockich, chartów i pudli. Choroba pojawia się u psów zdrowych, w bardzo dobrym stanie ogólnym, które nie wykazują innych objawów chorobowych. Czas rozwoju zaawansowanych objawów klinicznych jest różny i zależy głównie od predyspozycji indywidualnych psa. U niektórych psów w krótkim okresie czasu dochodzi do braku przejrzystości rogówki, u innych przebieg jest powolny i sprawność wzroku pozostaje utrzymana. Rozwój choroby trwa od kilku miesięcy do kilku lat. Wiek psów jest istotnym czynnikiem wpływającym na występowanie i przebieg choroby. Najczęściej pojawia się u psów w średnim wieku, pomiędzy 4 a 7 rokiem życia. Uważa się, że u młodych owczarków niemieckich przebieg jest gwałtowny i charakteryzuje się dużą intensywnością objawów klinicznych (do ślepoty dochodzi najczęściej po 1 roku). Jeżeli chorują osobniki w wieku 4-6 lat i starsze, przebieg jest wolniejszy, a nasilenie objawów klinicznych słabsze. Objawy: Choroba zaczyna się zaczerwienieniem spojówek i niewielkim naciekiem zapalnym w okolicy rąbka dolnoskroniowego kwadrantu rogówki. W rogówkę zaczynają wrastać naczynia krwionośne, a wraz z nimi naciek zapalny powiększa się przyjmując postać włóknistonaczyniowej tkanki różowego koloru. Początkowo jest ona cienka, ale wraz z rozwojem procesu chorobowego staje się coraz grubsza, niekiedy sprawia, że powierzchnia rogówki jest nierówna. Z czasem naczynia ulegają pigmentacji. ~ „Przewlekłe powierzchowne zapalenie rogówki u psów – diagnostyka i terapia” Ireneusz Balicki; Katedra i Klinika Chirurgii Zwierząt Wydziału Medycyny Weterynaryjnej AR Więcej znajdziecie tutaj: [PDF – 1 , PDF-2] Budzik – oczy Wiem, że oczko Budzika też miało robione zdjęcie i też miało iść do jakiejś publikacji, ale czy poszło? Nie wiem, ale lubię myśleć, że któreś zdjęcie w publikacji jest jego i przyczynił się do poznanie tej choroby. U nas choroba jak zwykle wyszła przypadkowo. Pojechaliśmy do zwykłego weterynarza, bo Budzik miał czerwoną zmianę na oku. Coś jak liszaj, jak popękane naczynka? Myśleliśmy, że się zakuł, ale dobrze, że trafiliśmy na dobrego weterynarza, który odesłał nas do profesora, a nie leczył na własną rękę lub zbagatelizował problem… Po szybkich oględzinach profesor od razu rozpoznał chorobę. Nie ukrywał, że musimy liczyć się z tym, że pies straci wzrok, że może będzie potrzebna operacja i że leki mogą nie zadziałać, ale kto się tym przejmował? Zakupiliśmy krople, które były robione na zamówienie i kosztowały horrendalne pieniądze (a jednorazowa kuracja starczała raptem na miesiąc) i rozpoczęliśmy leczenie. Na początku zapuszczaliśmy krople 5 razy dziennie, później 3 razy dziennie po dwa rodzaje kropli DMSO + Cyklosporyna. Co się Budzik wycierpiał… Krople były bardzo piekące i przez pierwsze miesiące w godzinach zapuszczania kropel pies znikał. Ale jak mus to mus. Bardzo żałuję, że wtedy – w sumie raptem jakieś 7 lat temu – psie rzeczy były praktycznie niedostępne. Musieliśmy chronić oczka Budzika przed słońcem lub zainwestować w okulary przeciwsłoneczne. Jedyne okulary jakie były dostępne, trzeba było sprowadzać ze stanów i kosztowały w przeliczeniu na złotówki prawie 300zł. Niezły koszt prawda? A ile posłużą takie okulary psu który dużo czasu spędza bez nadzoru w ogródku? Nie zdecydowaliśmy się więc na nie, w związku z tym pomimo kropli wolniej bo wolniej, ale choroba postępowała. Duża była też w tym nasza nieodpowiedzialność na początku leczenia, bo nie wiedzieliśmy jak choroba jest groźna – w końcu to była malutka plamka! Czasem krople się kończyły, a my dopiero wtedy jechaliśmy po receptę, potem trzeba było tydzień czkać na krople i nagle 2-3 tygodnie bez kuracji. Czasem jechaliśmy na wakacje, a pies zostawał z babcią, więc nikt mu kropli nie zapuszczał. Różnie bywało. W efekcie czego na rok przed śmiercią Budzik widział już tylko w 20% i tylko kiedy patrzył „spod byka”. Mimo to leczony był do ostatnich dni, a przez ostatnie lata z pełną już świadomościa i bezwzglądną systematycznością, dzięki czemu choroba się prawie zatrzymała i postępowała już dużo, dużo wolniej. Okulary przeciwsłoneczne dla psów Cieszę się, ze Donner nie cierpi na przewlekłe powierzchowne zapalenie rogówki u psów, ale i tak systematycznie kontroluje stan jego oczu. Przykre jest tylko to, że tak naprawdę jest to kolejna choroba która dotyka rasę, a o której się prawie nie mówi. Dyspazja… skręt żołądka – to takie oczywiste -alergie, trzustka o tym się wspomina, ale o coraz częstszych wrodzonych wadach serca, czy predyspozycjach do chorób z oczami i nowotworów się nie mówi. Bo po co psuć wizerunek rasy, który i tak pod względem zdrowotnym nie jest najlepszy? No więc podsumowując: badajmy nasze psy profilaktycznie, obserwujmy je i nie bagatelizujmy najdrobniejszych problemów. Czasem warto wydać te 100zł na badania i mieć spokój, niż tego nie zrobić lub zrobić zbyt późno i potem wydawać dużo więcej pieniędzy (miesięcznie) na leczenie niż jednorazowy koszt badań. Oczy Budzika w wieku około 5 lat I tak Donner miał już w swoim krótkim życiu przebadane oczy, uszy, serce, pęcherz, prostatę, wielokrotnie krew, kał. Wszystko profilaktycznie lub na wszelki wypadek przy jakichś niepokojących objawach. I tak, przez przypadek w krwi wyszła babeszjoza (przebadana na moje życzenie, bo pies objawów odkleszczówki nie miał), przez przypadek na EKG wyszedł blok I stopnia (była akcja badania serca owczarków i przypadkiem wyszło), przez przypadek wyszło grudkowe zapalenie trzeciej powieki, a poszliśmy z obawą o inną chorobę. Można by powiedzieć szczęśliwe przypadki, ale jednak przypadki, bo gdyby tego nie zbadać i nie podjąć odpowiedniego leczenia, kto wie co by było teraz. Może nie było by nic, a może nie było by Donnera? Ileż chorób Budzika, mogłam wyeliminować lub opanować wczesną diagnostyką. Od pierwszego nowotworu na łapie, operacji żołądka, problemów z oczami, przez tasiemca zajatyckiego, trzustkę, na sercu kończąc. Może więc jestem psim hipochondrykiem, ale wolę tak podchodzić do psa – nauczona przypadkiem Budzika – niż później leczyć, bo zbagatelizowało się coś, co potem ewoluowało w chorobę nieuleczalną. Profilaktyka to podstawa! Zajrzyj również tutaj, a dowiesz się więcej o okularach, kiedy należy ja kupić, jak zapoznać z nimi psa i o chorobach psich oczu.: Choroby oczu moich owczarków Przewlekłe Powierzchowne Zapalenie Rogówki – to nie wyrok! Kupiłam okulary i co dalej? Testy okularów Oczy Budzika w wieku 10 lat. Jak widac tylko górna część oka nie jest pokryta pigmentem i pies widzi tą górną częścią. Ogółem: 26 803, dzisiaj: 1 Przeczytaj także: Amelia Bartoń - Mam dość specyficzne poczucie humoru, stosuję dużo ironii (zazwyczaj autoironii) oraz przenośni - nie odbieraj wpisów dosłownie i osobiście! Są to moje indywidualne przemyślenia i nie musisz się z nimi zgadzać, dlatego przed rozpoczęciem czytania wpisów skonsultuj się z weterynarzem lub behawiorystą, gdyż każdy wpis niewłaściwie zrozumiany grozi utratą zdrowia. Niewskazane dla osób bez dystansu. Substancja czynna: obiektywne ocenianie świata i osobiste przemyślenia. Czytane w nadmiarze mogą powodować frustrację i chęć hejtu. Czytasz na własną odpowiedzialność!

Bywa taki moment, gdy zauważamy, że z naszym psem zaczyna dziać się coś złego. Widzimy pewne objawy, ale nie wiemy, czy to już czas, aby skonsultować się z weterynarzem, czy przeczekać. Problemem w podjęciu decyzji może być to, że niektóre objawy choroby u psa mogą wskazywać na łagodną, przejściową chorobę. Dzisiaj wypiszę objawy u psa, których przede wszystkim nie powinniśmy ignorować. Kiedy, Twój pies zaczyna się zachowywać dziwnie albo po prostu inaczej, w głowie zapala nam się lampka, czy czasem nie dzieje się coś niedobrego. Czasami niestety na pierwszy rzut oka nie jesteśmy w stanie określić, czy to coś poważnego, czy tylko chwilowy problem. Poniższe objawy u psa, należą do kategorii, których szczególnie nie powinniśmy ignorować u naszych psów. Te objawy mogą, choć nie muszą, wskazywać na poważną chorobę, ale powinny zostać jak najszybciej zbadane przez lekarza weterynarii. Spadek wagi u psa Nadmierne zmęczenie u psa Kaszel u psa Gorączka u psa Czerwone oczy u psa Omdlenie psa Odruch wymiotny u psa oraz niepokój Krwawa biegunka u psa, mocz oraz wymioty Problem z oddawaniem moczu u psa Problem z oddychaniem u psa Spadek wagi u psa Utrata apetytu u psa i spadek wagi, to często pierwszy objaw choroby u psa. Może być wiele powodów, dla których pies nie chce jeść, jak chociażby wysoka temperatura otoczenia. Należy pamiętać, że niejedzenie przez psa, w ciągu 24 godzin, może wpłynąć negatywnie na jego zdrowie. Jeszcze większym problemem, jest to gdy taka utrata apetytu dotyczy 6-miesięcznego lub młodszego szczeniaka. Spadek wagi u psa może nawet być spowodowana anoreksją lub jeśli organizm psa szybciej wykorzystuje składniki odżywcze, niż są produkowane i dostarczane do organizmu. Czerwona lampka powinna się zapalić, jeśli spadek masy ciała przekroczy 10% prawidłowej wagi psa. Przyczyny takiej utraty mogą być różne, od mniej do bardziej poważnych. Przy okazji spadku wagi, warto zastanowić się co na co dzień je nasz pies. O tym, jaka jest dobra karma dla psa, przeczytasz w artykule: ,,Dobra karma dla psa lub kota”. Nadmierne zmęczenie u psa Jeśli u psa zauważymy wolniejszą reakcję na bodźce, większą senność, pies jest bardziej leniwy, to może wskazywać na chorobę. Jest to dość niespecyficzny objaw, który może wskazywać na szereg potencjalnych zaburzeń i chorób. Jeśli nadmierne zmęczenie u psa, objawia się dłużej niż 24 godziny, należy skonsultować to z lekarzem weterynarii. Pies kaszle Jeśli kaszel objawia się częściej niż sporadycznie raz na jakiś czas, najprawdopodobniej jest to początek choroby. Kaszel u psa może wskazywać na takie choroby jak niedrożność tchawicy, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, robaczyca serca u psa, niewydolność serca, czy guz w płucach. Gdy pies kaszle, należy koniecznie zbadać psa w gabinecie weterynaryjnym. Gorączka u psa Jeśli temperatura psa rośnie, to najprawdopodobniej jest to objaw walki organizmu psa z infekcją. Prawidłowa temperatura ciała psa to 38,5 do 39 stopni Celsjusza. Gorączkę u psa należy konsultować z weterynarzem. Czerwone oczy u psa Jeśli biały obszar oka psa zmieni kolor na czerwony, to oznaka stanu zapalnego lub zakażenia. Czerwone oczy u psa mogą wskazywać na chorobę powieki zewnętrznej, trzecią powiekę, chorobę spojówki, rogówki, czy twardówki oka. Przyczyną mogą być również choroby oczodołu czy jaskra u psa. Takie zaburzenia mogą prowadzić nawet do ślepoty psa. Omdlenie psa Kiedy pies się przewraca, ma problemy ze wstaniem, to najprawdopodobniej omdlenie psa lub utrata przytomności. Żadnego z tych objawów nie należy bagatelizować. Nawet jeśli pies po chwili wstanie, jak gdyby nigdy nic, nie powinniśmy tego ignorować. Każdy powód omdlenia u psa jest poważny i powinien być przebadany. Omdlenie psa może wskazywać na problemy ze strony układu nerwowego, układu mięśniowo-szkieletowego, układu krążenia oraz układu oddechowego. Odruch wymiotny u psa oraz niepokój Kiedy zaobserwujemy odruch wymiotny u psa, niepokojące ruchy, pies nie chce usiąść i jest rozdrażniony, to sygnał, że odczuwa on ból lub dyskomfort. Jedną z poważniejszych dolegliwości, której towarzyszą te objawy, jest rozszerzenie i skręt żołądka u psa (GDV), nazywany potocznie wzdęciem. Krwawa biegunka u psa, mocz oraz wymioty Jeśli zaobserwujemy krew, w kale, moczu lub wymiotach psa, nie możemy tych objawów ignorować. Świeża krew w stolcu psa może wskazywać na krwawienie w okrężnicy lub odbytnicy. Krwiomocz u psa może być spowodowany zatkaniem dróg moczowych psa, infekcją bakteryjną, a nawet nowotworem. Krwawe wymioty u psa, wyglądem mogą przypominać fusy z kawy. Objawy mogą być przeróżne od mniej lub bardziej poważnych i powinny koniecznie zostać skonsultowane z weterynarzem. Problem z oddawaniem moczu u psa Kiedy zauważymy problem z oddawaniem moczu u psa lub po prostu dyskomfort, nadmierny wysiłek ze strony zwierzęcia powinna nam się zapalić czerwona lampka. Pies może również szczekać lub popiskiwać podczas mikcji. Istnieje wiele przyczyn tego problemu i niektóre z nich mogą spowodować śmierć psa nawet w przeciągu kilku dni. Problemy z oddychaniem u psa Pies cierpiący na niewydolność oddechową będzie miał duszności oraz będzie ciężko oddychał. Może to być spowodowane tym, że niedostateczna ilość tlenu zostaje dostarczona do komórek jego organizmu. Dodatkowo powodem może być niewydolność serca u psa. Problemy ze strony układu oddechowego często idą w parze z gromadzeniem się płynu w płucach, co prowadzi do duszności i kaszlu. Podsumowanie Niektóre objawy choroby u psa mogą być naprawdę niegroźne i mogą wynikać np. z przejedzenia się psa. Inne natomiast mogą pojawić się nagle i będą wskazywać na poważniejszą chorobę. Te powyższe objawy choroby u psa to taki drogowskaz, który powinien zasugerować wizytę z psem u lekarza weterynarii. Autor: Marek Busza (Petslover) Dietetyk zwierzęcy. Doradzam opiekunom psów i kotów we właściwym żywieniu ich pupili. Rozpisuję diety oraz pomagam w indywidualnym doborze karmy pod psa lub kota. Zajmuję się również przygotowywaniem odpowiednich, zbilansowanych diet dla psów i kotów z różnymi schorzeniami, jak np. problemy z alergią, nerkami, wątrobą, trzustką, nadwagą, czy stawami. Jako dietetyk zwierzęcy, kieruję się zasadą, że dobro zwierzęcia jest najważniejsze, dlatego o wiele lepiej jest zapobiegać, niż leczyć.

Przez aktualizacja dnia 18:58 Generalizując, psy małych ras dożywają około 15 – 20 lat, zaś psy dużych ras żyją krócej, bo zwykle 10 – 15 lat. Ze względu na to, że psy żyją krócej niż ludzie, proces starzenia jest także szybszy. Na jakie choroby są narażeni czworonożni seniorzy? Najczęstsze choroby psów starych Jak rozpoznać, że pies się starzeje? Przede wszystkim będą to objawy dosyć podobne jak u starszych ludzi, czyli zmniejszony apetyt, pogarszający się słuch i wzrok, mniejsza chęć do zabawy i aktywności fizycznej, delikatne zmiany w zachowaniu. Starszy psiak będzie więcej leżał i spał, będzie też bardziej powolny, zmniejszy się szybkość jego reakcji. Jeśli chodzi o oznaki fizyczne, nie da się nie zauważyć siwiejącej sierści, zwłaszcza na pysku. Są to zupełnie naturalne objawy starzenia. Jeśli chodzi o choroby starych psów, z pewnością można do nich zaliczyć schorzenia dotykające kości, stawy, serce, oczy, wątrobę, nerki, układ oddechowy, mózg, a także rozwijające się wraz z wiekiem nowotwory. Choroby stawów i kości Choroby dotyczące psich stawów i kości, a więc zwyrodnienia i stany zapalne, objawiają się zazwyczaj trudnością z poruszaniem, sztywnym chodem czy niechęcią do zabawy. Czasem widoczne jest także drżenie mięśni. Jest to spowodowane bólem, jednak nie powinniśmy podawać psiakowi ludzkich leków przeciwbólowych, bo możemy mu tym poważnie zaszkodzić! Konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii. Leczenie będzie uzależnione od stopnia zaawansowania zmian w stawach i kościach oraz samopoczucia pacjenta. Choroby serca u starszego psa W zależności od jednostki chorobowej objawy będą różne, ale te związane z sercem najczęściej objawiają się arytmią, szybkim męczeniem się, dusznościami, kaszlem, a czasem nawet omdleniami. Najczęstszym schorzeniem serca u psów w podeszłym wieku jest powiększenie mięśnia sercowego. Serce staje się słabe i nie jest w stanie prawidłowo toczyć krwi. Kolejną chorobą jest choroba wieńcowa, czyli niedokrwienie serca. Do rozpoznania potrzebne jest wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej, a także EKG. Czasem lekarz weterynarii może zlecić jeszcze USG serca. Choroby oczu u psa ©Shutterstock Zaćma i ślepota to częste okulistyczne choroby starszych psów. Skąd wiadomo, że pies choruje? W przypadku zaćmy zauważymy mętnienie soczewki, a z czasem pies zaczyna niedowidzieć lub zupełnie traci wzrok, jednak psy mają bardzo dobrze rozwinięty słuch i węch, dlatego mogą dobrze funkcjonować nawet nie widząc. W przypadku ślepych psiaków trzeba zadbać o ich komfort i poczucie bezpieczeństwa. Obok ślepoty, częsta jest także głuchota – wtedy pies poradzi sobie, wykorzystując bardziej intensywnie wzrok. Schorzenia wątroby i nerek u psa W przypadku wątroby i nerek zwykle mówimy o ich niewydolności, czasami o uszkodzeniu oraz nowotworach. Pies z chorą wątrobą może często wymiotować, chudnąć, mieć biegunki, a jego brzuch będzie bolesny. Niewydolność nerek u psa może prowadzić do polidypsji (zwiększonego pragnienia i pobierania wody) oraz wielomoczu (zwiększona ilość wydalanego moczu) lub odwrotnie – bezmoczu. Warto wykonywać kontrolne badania moczu i krwi pod kątem chorób wątroby i nerek. Choroby układu oddechowego u psa Choroby układu oddechowego mogą objawiać się dusznościami, kaszlem, nietolerancją wysiłkową czy świstem słyszanym podczas oddechu. Mogą zdarzyć się nawet omdlenia. Symptomy pokrywają się więc częściowo z chorobami układu krążenia. Zaburzenia związane z układem oddechowym mają jednak zupełnie inną przyczynę, wiązaną z zaburzeniami unerwienia głowy, szyi i narządów całej tej okolicy. Zespół tych zaburzeń nazywa się polineuropatią, czyli zespołem uszkodzenia nerwów obwodowych (ang. GOLPP, Geriatric Onset of Laryngeal Paralysis and Polyneuropathy). Dotyczy głównie psów ras dużych, czyli retrieverów, dogów niemieckich czy chartów. Innym schorzeniem dróg oddechowych, dotykającym z kolei psy ras małych, jest zapadnięcie tchawicy. Światło tchawicy zostaje spłaszczone, chrząstki ulegają osłabieniu, przez co tchawica stopniowo ulega zwężeniu. Psy (zwykle mówi się o yorkshire terierach) cierpią na niewydolność oddechową, zwłaszcza podczas wysiłku fizycznego, w sytuacjach stresujących lub kiedy są rozemocjonowane. Leczenie polega zwykle na łagodzeniu objawów, podawaniu leków uspokajających i przeciwkaszlowych. Niekiedy podejmowane są operacje, podczas których udrażnia się tchawicę lub wszywa zewnętrzne plastikowe „rusztowanie”, jednak to drugie rozwiązanie nie jest często stosowane ze względu na wysoką inwazyjność zabiegu. Zmiany w zachowaniu psa seniora Zmiany behawioralne czworonogów zwykle szybko kierują psich opiekunów do gabinetu weterynaryjnego. Mogą nimi być nagła agresja, lękliwość, zaburzenia poznawcze, załatwianie potrzeb fizjologicznych w domu czy nadmierna wokalizacja. Przyczynami takiego stanu mogą być: zmiany zwyrodnieniowe mózgu, nowotwór mózgu, encefalopatia wątrobowa lub mocznicowa, nadczynność kory nadnerczy czy niedoczynność tarczycy. Nowotwory O nowotworach zwykle dowiadujemy się nagle i późno – kiedy choroba rozwinie się na tyle, że daje już niepokojące objawy lub nowotwór jest widoczny albo wyczuwalny pod skórą. Najczęstszymi nowotworami u psów są nowotwory skóry, płuc, wątroby i układu limfatycznego, a także gruczołu sutkowego u niekastrowanych suk. Nie sposób powiedzieć, jak będzie przebiegało leczenie – jest ono silnie uzależnione od wyników badań, kondycji psa i umiejscowienia guza. Możliwe jest operacyjne usunięcie guzów, czasem wystarczy jednak chemioterapia (podobnie jak u ludzi). Najczęstsze choroby psów starych – błędy żywieniowe i brak aktywności fizycznej Błędy żywieniowe oraz nieprawidłowa aktywność fizyczna (nadmierna lub niedostateczna) to właściwie temat rzeka. Mimo rosnącej świadomości opiekunów zwierząt wciąż bardzo wiele osób popełnia podstawowe błędy. Można powiedzieć, że problem dotyczy zwłaszcza starszych właścicieli psów, gdyż przenoszą oni własne nawyki do życia czworonoga. Nie mają sił na odpowiedni dla psa długi spacer, częste jest także podkarmianie resztkami ze stołu – niejednokrotnie daniami przyprawionymi i smażonymi. Takie działania już w krótkim czasie dostarczą psu niezapomnianych wrażeń ze strony układu pokarmowego – pojawią się wymioty, biegunka, bóle brzucha. Jeśli pies będzie tak karmiony dłuższy czas, doprowadzi to do szeregu konsekwencji zdrowotnych, takich jak poważne niedobory, wyjałowienie flory bakteryjnej jelit, wzdęcia, nadwaga, otyłość, cukrzyca, odwodnienie po biegunkach i wymiotach, czy nawet uszkodzenie wątroby i trzustki. Niestety nie są to rzadkie, odosobnione przypadki. Tu przeczytasz więcej o prawidłowym żywieniu psa seniora. Opieka nad starym psem ©Shutterstock Starszy pies wymaga troskliwej opieki ze strony właściciela. Powinien mieć zapewnioną odpowiednią dawkę ruchu, nie może to być intensywny trening i np. aportowanie, ale raczej długie, spokojne spacery, tropienie, zabawa z innymi psami lub z opiekunem, jednak nie wymagająca dużego wysiłku fizycznego. Zbilansowana dieta powinna być prowadzona przez całe życie czworonoga. W przypadku starszych psiaków można ją dostosować do jego konkretnych potrzeb. Podeszły wiek wiąże się ze spadkiem odporności, dlatego warto suplementować np. większą ilość kwasów omega 3. W ułożeniu indywidualnej diety może pomóc psi dietetyk. Jeśli mamy do czynienia z psem z nadwagą lub otyłością, zwłaszcza starszemu psiakowi będzie trudniej się poruszać, dlatego należy zadbać o odpowiednią sylwetką pupila już wcześniej. Jako troskliwi opiekunowie psa seniora zadbajmy o to, by w lato pies miał się gdzie schłodzić, a w zimie – ogrzać. Zawsze też powinien mieć dostęp do świeżej wody. Jako psi staruszek powinien mieć zapewniony spokój, komfort i poczucie bezpieczeństwa. Ważne jest, aby unikać sytuacji stresowych. Pamiętajmy o tym, że starszy pies ma obniżoną odporność i będzie dłużej powracał do zdrowia po wszelkich chorobach. Dlatego w razie zachorowania jak najszybciej należy podjąć leczenie. Należy również wykonywać badania profilaktyczne, w tym badania krwi i moczu, bo to właśnie ich wyniki uprzedzą nas o ewentualnych chorobach, którym szybciej będziemy mogli stawić czoło.

Choroby skóry u psa należą do problemów, które niejednokrotnie są bardzo łatwe do zaobserwowania co niestety nie wiąże się z taką samą łatwością rozpoznania i terapii… Choroby skóry u psa: zdjęcie psa z nużycą Każdy człowiek decydujący się na posiadanie zwierzęcia oczekuje, że jego pupil będzie zdrowo wyglądał, miał piękną i błyszczącą sierść, lśniące i miłe w dotyku futerko, które z przyjemnością będzie można dotykać i głaskać. Oceniając kupowanego szczeniaka, czy dorosłego psa wielu parametrów nie jesteśmy w stanie fachowo określić, ale zawsze widzimy wygląd największego organu ciała, powłoki zewnętrznej czyli skóry. To właśnie na niej możemy gołym okiem zauważyć wszelkie choroby skóry, patologie, ubytki i łysienie u psa oraz zaobserwować choćby obecne pasożyty zewnętrzne. Nie muszę nikogo przekonywać, że jakiekolwiek odstępstwa od normy w wyglądzie futerka są jednym z decydujących czynników przy nabywaniu zwierząt i zawsze stanowią powód wizyty w lecznicy weterynaryjnej. Wszelkie choroby dotyczące skóry, choć czasem trudne do diagnozowania i leczenia, zauważone przez opiekuna, powinny być powodem niezwłocznego zgłoszenia się z psem do lekarza weterynarii. Warto bacznie oglądać swoich podopiecznych czworonogów, gdyż niektóre ze schorzeń skórnych mogą stanowić poważne zagrożenie dla wszystkich dotykających ich ludzi, a w szczególności dzieci. O skórę psa dbamy więc także w trosce o własne zdrowie bo wiele chorób jest wspólnych dla nas i zwierząt. Korzyści płynące ze zdrowej skóry i jej wytworów są więc niezaprzeczalne i obopólne i chyba nikogo nie trzeba przekonywać o celowości i sensowności takiego działania. Cóż więc musimy wiedzieć o zdrowej skórze, jej chorobach i ewentualnym podejściu terapeutycznym czyli w dużym skrócie wprowadzenie dotyczące ogromnie obszernej dziedziny weterynarii jaką jest dermatologia. Co to jest i z czego składa się skóra psa?Choroby skóry psa objawyNajczęstsze choroby skóry u psówDiagnostyka chorób skóry psaTest z lampą WoodaTest wyczesywaniaTest bibułowyTest z taśmą samoprzylepnąBadanie włosa czyli trichogramZeskrobina ze skóryBadanie cytologiczneBadanie hodowlaneBadanie histopatologiczneTesty śródskórneJak leczyć choroby skóry u psa?SzamponoterapiaLeki aplikowane miejscowoLeki podawane ogólnoustrojowoSuplementy diety Co to jest i z czego składa się skóra psa? Skóra (łac. cutis, gr. derma) jest największym narządem powłoki wspólnej wszystkich kręgowców o złożonej budowie i wielorakich funkcjach. Powierzchnia skóry u człowieka wynosi ok. 1,5 – 2 metry kwadratowe, u zwierząt zaś w dużej mierze zależy od wielkości osobnika a więc od rasy psa czy kota ale ogólnie stanowi wraz z włosami i tkanka podskórną około 12 % masy całego zwierzęcia. Co warto podkreślić jest największym narządem w organizmie. Pełni różnorodne i niezmiernie ważne funkcje stanowiąc barierę (granicę) między środowiskiem zewnętrznym a wnętrzem ustroju. Dzięki swej elastyczności zapewnia sprawne ruchy swym właścicielom. Zabezpiecza każdy żywy organizm przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi a więc chroni przed wszelkimi fizycznymi, mikrobiologicznymi i chemicznymi substancjami czy drobnoustrojami czyhającymi w otoczeniu zwierzęcia. Niektóre z nich mają właściwości uczulające, alergizujące i tym samym powodują poważne i niezwykle nieprzyjemne schorzenia ogólnoustrojowe. Nie każdy zdaje sobie sprawę, że pełniąc rolę bariery warunkuje utrzymanie homeostazy ustroju. Tkanka podskórna oraz wytwory skóry jakim są włosy warunkują utrzymanie właściwej temperatury wewnętrznej pełniąc rolę izolacji termicznej. Nie możemy zapomnieć również o uczestniczeniu w procesie percepcji bodźców czy odczuwania bólu i innych docierających z zewnątrz sygnałów. W skórze znajdują się gruczoły potowe uczestniczące w procesie termoregulacji czy też odbywa się synteza pewnych witamin (witaminy D) pod wpływem promieniowania słonecznego. Będąc powłoką zewnętrzną zawiera ważne dla organizmu komórki układu odpornościowego tym samym odgrywając istotną rolę w zapewnieniu stanu zdrowia, współdziałając z układem immunologicznym, którego z resztą jest częścią. To tylko niektóre z głównych funkcji skóry, uzmysławiające jak ważnym, niezbędnym do życia jest narządem. Najogólniej zbudowana jest z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej, tkanki podskórnej. Naskórek jest najbardziej zewnętrzną warstwą skóry uczestnicząca w ochronie przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi (bakterie, wirusy i grzyby) składająca się z: warstwy podstawnej, warstwy kolczystej, warstwy ziarnistej, warstwy jasnej, warstwy rogowej. W jego skład wchodzą komórki zwane keratynocytami ale też melanocyty (komórki barwnikowe) czy komórki układu odpornościowego (komórki Langerhansa). Przestrzenie między komórkami wypełnione są tzw. „filmem skórnym” będącym wydzieliną gruczołów potowych i łojowych. Całość stanowi zwyczajną barierę fizyczną uzupełnioną oczywiście: przeciwciałami, białkami odpornościowymi, glikoproteinami, interferonem, nienasyconymi kwasami tłuszczowymi. Naskórek zasiedlony jest przez liczne bakterie saprofityczne, które stanowią składową naturalnej warstwy skóry i zabezpieczają tym samym namnażaniu się bakterii chorobotwórczych. Skóra właściwa znajdująca się pod naskórkiem, zbudowana jest głównie z: włókien: kolagenowych, siatkowatych, elastynowych, substancji podstawnej, licznych komórek barwnikowych, komórek układu odpornościowego uzupełnionych naczyniami krwionośnymi. Drobne żyłki transportujące krew uczestniczą tym samym w procesie termoregulacji a obecne tutaj nerwy w odczuwaniu bodźców docierających ze środowiska zewnętrznego. Wytworami skóry są także włosy wyrastające z mieszków włosowych. Tkanka podskórna w zdecydowanej większości składa się z tłuszczu (około 90 %), pełni więc rolę magazynową dla substancji energetycznych, chroni przed utratą ciepła czy amortyzuje upadki i urazy. Te trzy wymienione warstwy choć odmienne stanowią integralną całość decydująca o możliwości życia każdego organizmu (egzystowanie bez skóry nie jest możliwe i zawsze kończy się śmiercią o czym świadczą choćby przypadki poważnych wielkopowierzchniowych oparzeń). To właśnie piękna, błyszcząca sierść jest oznaką zdrowia, właściwej kondycji i prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Dermatologia weterynaryjna jest bardzo obszerną dziedziną wiedzy i nie sposób w krótkim opracowaniu szczegółowo wprowadzić w najważniejsze zagadnienia dotyczące tego ważnego narządu. Mogę jednak w dużym skrócie przybliżyć Czytelnikom najważniejsze objawy świadczące o patologiach na terenie skóry oraz najczęściej występujące choroby skóry u psa. Choroby skóry psa objawy Wszyscy jednak zauważymy bez problemu, że coś złego dzieje się ze skórą naszego ulubieńca, albo występują rany czy świąd przejawiający się intensywnym drapaniem. Takie objawy po prostu widać gołym okiem co powinno zmusić właściciela do skorzystania z pomocy weterynaryjnej. Bardzo często jednak nie potrafimy fachowo określić patologii dotyczących skóry myląc podstawowe pojęcia. Uważam więc, że warto zapoznać się z najważniejszymi objawami dotyczącymi skóry aby w trakcie wizyty z psem czy kotem umieć bardziej dokładnie opisać zmiany na skórze. Oczywiście dane z wywiadu powinny każdorazowo zostać zweryfikowane fachowym badaniem lekarskim. W dermatologii ludzkiej czy weterynaryjnej podstawowymi pojęciami są wykwity pierwotne i wtórne opisujące zmiany w skórze. Czym więc są te tajemnicze zmiany? Generalnie wykwity czyli exanthema są zasadniczym elementem obrazu klinicznego zmian dermatologicznych, na podstawie których można postawić rozpoznanie kliniczne. Stąd znajomość tych zmian wydaje się kluczowa w procesie postawienia trafnej diagnozy. Wyróżniamy wykwity pierwotne i wtórne. Wykwity pierwotne pojawiają się na początku rozwijania się zmian dermatologicznych i choroby skóry i wynikają bezpośrednio z choroby tam się toczącej. Nie są objawami charakterystycznymi ale wielokrotnie pozwalają na zorientowanie się z jaką chorobą mamy do czynienia. Wykwity wtórne zaś rozwijają się najczęściej z tych pierwotnych i są następstwem trwania choroby lub pojawiają się w fazie jej schodzenia. Są one wywołane urazami lub stanem zapalnym. Do wykwitów pierwotnych zaliczymy: Plamę (łac. macula) czyli wykwit leżący w poziomie skóry różniący się od okolicznych tkanek jedynie barwą. Grudkę (łac. papula) czyli wykwit wyniesiony ponad powierzchnię skóry, o różnych wymiarach (do 1 cm), dość wyraźnym odgraniczeniu i innej niż otaczająca tkanka spoistości. Ustępuje bez pozostawienia śladu. Krostę (łac. pustula) czyli wykwit w typie pęcherzyka, wyniosły ponad powierzchnię skóry, zawierający treść ropną od chwili pojawienia się bądź wtórnie, gdy powstaje z pęcherzy lub pęcherzyków w wyniku wtórnego nadkażenia bakteryjnego. Inaczej mówiąc jest niewielką wyniosłością skóry zawierająca materiał ropny. Cysta (łac. cystis) patologiczna przestrzeń w obrębie organizmu, składająca się z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem albo treścią galaretowatą (zamknięta jama z elementami płynnymi i półstałymi). Guz (łac. nodus, tumor, tuber) jest wykwitem o dużej średnicy. Guzek (łac. tuberculum) jest twardym wyniosłym tworem na skórze o średnicy powyżej 1 cm, wykwit wyniosły ponad powierzchnię skóry, związany ze zmianami w skórze właściwej, mogący ulegać rozpadowi z pozostawieniem blizny. Pęcherzyk (łac. vesicula) – wykwit wyniosły ponad powierzchnię skóry, o średnicy poniżej 0,5 cm, wypełniony płynem, ustępujący bez pozostawienia blizn. Pęcherz (łac. bulla) wykwit wyniosły ponad powierzchnię skóry, o średnicy powyżej 0,5 cm, zmiana polegająca na oddzieleniu się naskórka od skóry właściwej, wypełnione płynem limfatycznym. Bąbel (łac. urtica) wykwit wyniosły ponad poziom skóry lub błony śluzowej, o zmiennej średnicy, dobrze odgraniczony od otaczającej skóry, zwykle porcelanowego lub różowego koloru i o gładkiej powierzchni. Powstaje wskutek miejscowego poszerzenia i zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych. Zwykle towarzyszy mu silny świąd. Jego charakterystyczną cechą jest szybkie pojawienie się i szybkie zanikanie. Do wykwitów wtórnych zaliczymy zaś: Łuskę (łac. squama) będąca konsekwencją nagromadzenia się martwych komórek powierzchownych naskórka, które ulegają złuszczaniu. Nadżerkę (łac. erosio) jest ubytkiem naskórka lub nabłonka śluzówki, spowodowany najczęściej urazem mechanicznym, kontaktem ze środkami chemicznymi, bądź procesem chorobowym. Przeczos (łac. excoriatio) czyli powierzchowny ubytek w skórze powstały najczęściej na skutek drapania. Rozpadlina (łac. rhagas) głęboki linijny ubytek w naskórku i skórze, dochodzący do głębszych warstw skóry, może goić się z pozostawieniem blizny. Strup (łac. crusta) są utworzone z komórek oraz zaschniętego surowiczego i krwistego wysięku. Pod nim zachodzi proces gojenia się ubytku. Blaszka (łac. plax, lamella) struktura wyniosła ponad poziom skóry, o średnicy powyżej 1 cm, powstały wskutek zlania się innych wykwitów, najczęściej grudek. Owrzodzenie (łac. ulcus) określane jako głęboki ubytek tkanek skóry właściwej, otwarta rana na powierzchni skóry. Blizna (łac. cicatrix)zmiana skórna będąca najczęściej następstwem uszkodzenia skóry i zastąpieniem ubytku tkanką łączną. Według innych podziałów do wykwitów wtórnych zaliczamy też: zaskórniki czyli zatkanie mieszków włosowych przez łój oraz komórki naskórka, rumień czyli czerwone zabarwienie skóry, wrzód – głęboki ubytek skóry, przetokę, z których sączy się płyn, otarcia, zliszajowacenia, odbarwienia i przebarwienia. Objawami chorób skóry jest chyba dla każdego dobrze znany świąd oraz wszelkie konsekwencje z nim związane a więc wyłysienia, przerzedzenia włosa czy mechaniczne samouszkodzenia skóry na skutek ciągłego drapania lub lizania. Każdy opiekun zwierzęcia dokładnie zauważy też objawy zapalenie skóry a więc przykładowo zaczerwienienie, wysięk, bolesność skóry w miejscu objętym chorobą. Podobnie rzecz ma się z guzami, ranami skóry czy wszelkimi deformacjami na niej obecnymi. Choroby skóry mogą dawać też objawy ogólne w postaci: apatii, gorszego samopoczucia, nerwowości i rozdrażnienia, anoreksji. Dzieje się tak szczególnie przy bardzo nasilonych objawach lub przykładowo silnym, długo trwającym świądzie, który naprawdę potrafi być bardzo uciążliwy dla dotkniętego nim zwierzęcia. Widzimy więc dokładnie jak bardzo różnorodne mogą być objawy kliniczne dotyczące chorób skóry i jak szeroka jest ich gama i możliwe kombinacje występowania. O jednym pamiętajmy zawsze choroby skóry powodują nieraz ogromny dyskomfort i cierpienie psa czy kota stąd konieczna szybka reakcja z naszej strony. Najczęstsze choroby skóry u psów najczęstsze choroby skóry u psów Już na samym wstępie pragnę zaznaczyć, że w krótkim artykule nie sposób opisać szczegółowo wszystkich chorób skóry tak aby czytelnik znalazł odpowiedź szczegółową na każde dręczące go pytanie dotyczące choroby skóry jego podopiecznego. Dzieje się tak z prostej przyczyny, otóż zwyczajnie mamy zbyt wiele chorób skóry dokładnie opisanym i równie dużo takich o nieznanej etiologii, które próbujemy leczyć objawowo. Nie mniej jednak choroby skóry występujące u naszych zwierząt możemy najogólniej podzielić na kilka grup. I tak mamy bakteryjne choroby skóry do których zaliczymy: zapalenie fałdów skóry zwane inaczej ropowicą fałdów, ropowice skórno śluzówkową, liszajec czyli powierzchowne krostkowe zapalenie skóry, ostre, sączące zapalenie skóry czyli tzw. hot spot, powierzchowne ropne zapalenie skóry, trądzik psów, ropne zapalenie nosa, czyraczność nosa, ropne zapalenie przestrzeni międzypalcowych, głębokie ropne zapalenie skóry, ropnie po pogryzieniu, promienica, nokardioza, ziarniniaki atypowe, trądzik kotów, gruźlica, i inne nie wymienione tutaj. Grzybicze choroby skóry reprezentowane są przez: malaseziozę, kandydozę, ziarniniak grzybiasty, dermatofitozy, sporotrychozę, blastomykozę, kryptokokozę histoplazmozę i inne. Ogromna ilość chorób dotyczących skóry jest wywoływana przez inwazję różnorodnych pasożytów zewnętrznych. I tak możemy tutaj mówić o : kleszczach nużycy miejscowej i uogólnionej u psa, nużycy kotów, świerzbie psów (Sarcoptes) świerzbie kotów (Notoedres cati, Otodectes cynotis- uszy), Cheileitellozie czyli łupieżu wędrującym, chorobach powodowanych przez pchły, wszawicy, muszycy, zapaleniu skóry wywołanym przez larwy tęgoryjca. Również niektóre wirusy mogą dawać objawy dermatologiczne: nosówka psów, brodawczaki, zakażenie kocim herpeswirusem czy kaliciwirusem, leiszmanioza, neosporoza psów, wirus ospy kotów. Zaburzenia mogą też wynikać z nadwrażliwości. I tak przykładowo zaliczymy tutaj: pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy, chorobę atopową, nadwrażliwość pokarmowa, czyli skórna reakcja pokarmowa, alergiczne pchle zapalenie skóry, atopię kotów, nadwrażliwość po ukąszeniu przez owady np. komary, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Zaburzenia dotyczące skóry mogą mieć też podłoże immunologiczne i autoimunologiczne czego doskonałymi przykładami niech będą: pęcherzyca liściasta, pęcherzyca rumieniowata, pokrzywka zwykła, pemfigoid pęcherzowy, skórny toczeń rumieniowaty, układowa postać tocznia, zapalenie naczyń skórnych, polekowe zmiany skórne, toksyczna nekroliza naskórka. Wszelkiego typu wyłysienia dotyczące skóry mogą mieć charakter wrodzony lub nabyty i mogą objawiać się tutaj choćby liczne choroby endokrynologiczne czyli hormonalne. I tak z tych najczęściej występujących możemy wymienić: nadczynność kory nadnerczy psów czyli zespół Cushinga, niedoczynność tarczycy psów, dermatozę zależną od hormonów płciowych u niekastrowanych psów, dermatozę zależną od hormonów płciowych u suk, łysienie X, karłowatość przysadkową, wrodzone skąpe owłosienie, łysienie wzorzyste u psa, dysplazję mieszków włosowych, nadmierne lizanie, łysienie plackowate, odczyny w miejscu iniekcji, anagenowe i telogenowe przerzedzenie włosa, łysienie małżowin usznych, wiele innych. Na skórze objawiać się też mogą choroby wrodzone a więc przykładowo: pęcherzowe oddzielanie się naskórka, mucynoza skórna, zatoka skórzasta, młodzieńcze zapalenie tkanki łącznej, zapalenie skórno mięśniowe czyhającymi, skórna astenia czyli zespół Ehlersa Danlosa. Zaburzenia pigmentacji są kolejną grupą chorób dotyczących skóry: śnieżny nos, bielactwo nabyte, zespół skórno naczyniówkowy, plamki barwnikowe, hiperpigmentacja pozapalna. Dużą grupę chorób stanowią zaburzenia rogowacenia i produkcji łoju manifestujące się łojotokiem. Zaliczymy tutaj: łojotok pierwotny u psów, rybia łuska, dermatoza wrażliwa na witaminę A, zapalenie gruczołów łojowych, dermatoza cynkozależna, zespół skórno wątrobowy, dermatoza brzegów ucha u psów, rodzinne nadmierne rogowacenie opuszek, przerost gruczołu ogonowego, trądzik kotów. Wiele zaburzeń i patologii nie daje się łatwo zakwalifikować do danej grupy. I tak wyróżniamy: ziarniniak z wylizywania, czyraczność skóry łap u psów, modzele, wodniaki, ziarniniak eozynofilowy psów, dermatozę spowodowaną promieniowaniem słonecznym. U kotów zaś przykładowo: płytkę eozynofilową, ziarniniak eozynofilowy, wrzód drążący, dermatoza spowodowana promieniami słonecznymi, zmiany paranowotworowe, plazmocytarne zapalenie opuszek palcowych. Nie możemy zapominać, że do chorób skóry zaliczamy też choroby skóry wokół oczu, okolicy zatok okołoodbytowych czy częste patologie przewodów słuchowych: zapalne stany skóry powiek, krwiak ucha, choroby zatok okołoodbytowych, zapalenia ucha zewnętrznego, zakażenia pazurów o charakterze grzybiczym. Wreszcie ogromną grupę chorób skóry stanowią te o charakterze nowotworowym: rak płaskokomórkowy, guzy mieszków włosowych, włókniaki, tłuszczaki, mięsaki, guz komórek tucznych, mięsak limfatyczny, naczyniak krwionośny, guzy zatok okołoodbytowych, histiocytoza złośliwa, skórna plazmocytoma, czerniak skóry, skórna histiocytoma i wiele wiele innych. Widzimy więc tylko wymieniając niektóre z chorób skóry jak wiele różnorodnych chorób może dotyczyć skóry i nie sposób ich wszystkich nawet w dużym skrócie opisać w artykule. Diagnostyka chorób skóry psa Diagnostyka chorób skóry psa W przypadku każdej choroby, w tym tła dermatologicznego, postawienie trafnego rozpoznania i wdrożenie skutecznego leczenia wymaga od nas w pierwszej kolejności: Przeprowadzenia wnikliwego wywiadu z opiekunem. Następnie badania klinicznego zwierzęciem. Dopiero w dalszej kolejności wszelkich potrzebnych badań dodatkowych, bez których często nie jest możliwe postawienie właściwej diagnozy. Wiele chorób skóry może bowiem wyglądać bardzo podobnie stąd postawienie rozpoznania bez badań dodatkowych może być niezwykle trudne i często kończy się niepowodzeniem terapeutycznym. Wszelkie zmiany na skórze choć widoczne gołym okiem mogą być trudne do zinterpretowania stąd wielu lekarzy rezygnuje z ich wykonania uważając taką diagnostykę za skomplikowaną. Wiele jednak badań jest naprawdę prostych i łatwych do wykonania i interpretacji. Wymienię choćby kilka z nich. Test z lampą Wooda Jest to urządzenie emitujące promieniowanie ultrafioletowe o długości fali 253,7 mm wykorzystywane w diagnostyce grzybic. Badanie przeprowadzamy w ciemnym gabinecie nagrzewając wcześniej przez 10 minut samą lampę. Niektóre dermatofity (np. Microsporum canis, M. gypseum czy Trichophyton) cechuje fluorescencja wyglądająca jak zielonkawe jabłko. To badanie ma oczywiście swoje wady jak choćby fakt, że niektóre bakterie też mogą dawać fluorescencje (np. Pseudomonas) czy choćby antybiotyki ale mimo wszystko warto z niego korzystać. Test wyczesywania Jest niezwykle prostym badaniem polegającym na wyczesywaniu sierści przy pomocy gęstego grzebienia a następnie przeniesieniu materiału na białe podłoże np. papier. W takim badaniu możemy wykazać obecność pasożytów, na przykład: wszy, wszołów, odchodów pcheł. Test bibułowy Doskonałym, niezwykle prostym badaniem jest test bibułowy polegający na umieszczeniu na zwilżonym białym podłożu np. ligninie drobnych czarnych, wyczesanych kropeczek będących odchodami pcheł. W kontakcie z woda wokół nich pojawia się czerwona obwódka na skutek obecności krwi w odchodach. Test z taśmą samoprzylepną Przykładamy taśmę do powierzchni skóry co powoduje że pasożyty na niej obecne mogą przykleić się do taśmy. Na taśmie pozostają: jaja pasożytów, włosy, łuski. Następnie całość oglądamy pod mikroskopem wykonując czasem odpowiednie barwienie. Badanie włosa czyli trichogram Ten test polega na oglądaniu włosów pod mikroskopem. Wskazaniami do jego wykonania są wyłysienia lub ubytki włosa, przerzedzenia. Badanie to jest niezwykle pomocne w diagnozowaniu: dermatoz świądowych, grzybic, wyłysień hormonalnych, dysplazji mieszków włosowych, nużycy. Jest też niezwykle proste i nie wymaga drogiego sprzętu co jest niewątpliwie ogromną zaletą. Zeskrobina ze skóry Jest jednym z podstawowych badań diagnostycznych, które zawsze powinny być wykonane w przypadku podejrzenia pasożytów (nużyca, świerzb). Może być powierzchowna lub głęboka. Na szkiełku umieszczamy kroplę oleju mineralnego (10 % KOH), a następnie umoczonym w niej skalpelem zeskrobujemy warstwy naskórka a pobrany materiał umieszczamy pod mikroskopem. Badanie cytologiczne Możemy je przeprowadzić przy pomocy biopsji cienkoigłowej lub preparatu odciskowego. Badanie to ocenia materiał komórkowy i na jego podstawie stawia diagnozę. W różnych procesach chorobowych mamy inne komórki w nich uczestniczące. Wskazaniem do jego wykonania są wszelkie wykwity pierwotne i wtórne. Badanie hodowlane Jest szczególnie pomocne i przydatne do diagnozowania infekcji grzybiczych oraz ropnych zapaleń skóry (wraz z cytologią, w której obecne ziarniniaki). Pobrany materiał wysiewamy na specjalne podłoża (np. DTM, czy Sabouraud) a następnie po określonym czasie oceniany wzrost patogenów i je identyfikujemy. Pamiętajmy jednak, że niektóre patogeny niezbyt chętnie rosną na podłożach stąd wiele wyników fałszywie ujemnych. Badanie histopatologiczne Powinniśmy je wykonać podejrzewając choroby tła nowotworowego, niegojące się rany i owrzodzenia oraz dermatozy nie reagujące na leczenie. Do przeprowadzenia biopsji skóry używamy trepanu o średnicy od 6 do 8 mm. Pobrany materiał umieszczamy w formalinie i wysyłamy do laboratorium gdzie materiał poddawany jest dalszej obróbce, barwieniu i ocenie. Biopsje wykonujemy w znieczuleniu miejscowym. Testy śródskórne Przez długi czas uważane były za podstawowe badanie w alergologii a ich zaletami są bez wątpienia dobra tolerancja wśród pacjentów i natychmiastowy wynik badania. Są wykorzystywane do diagnostyki alergii skórnych i wykrycia czynnika uczulającego. Do tego celu wykorzystuje się gotowe zestawy alergenów, które podawane są w iniekcji śródskórnej. Następnie ocenia się wygląd skóry w miejscu podania alergenu i porównuje z próbą histaminową. Czasem stosuje się też rozpoznanie poprzez skuteczne leczenia, bowiem nie zawsze udaje się określić bezpośrednie przyczyny choroby. Wiele schorzeń dermatologicznych ma podłoże idiopatyczne czyli nie wiemy czym są spowodowane. Wymienione badania zostały opisane w dużym skrócie gdyż szczegółowe omawianie ich wykracza poza ramy tego artykułu i byłoby zbyt obszerne. Oczywiście w każdym przypadku to lekarz decyduje jakie badanie jest konieczne w danej konkretnej sytuacji oceniając istniejące objawy. Nie zawsze więc musimy wykonywać wszelkie możliwe i dostępne badania gdyż wiele chorób udaje się zdiagnozować przy pomocy tych najprostszych badań możliwych do przeprowadzenia w każdym gabinecie i nie wymagających specjalnego sprzętu. Korzystajmy więc z nich zawsze wtedy gdy lekarz uzna to za stosowne. Jak leczyć choroby skóry u psa? Choroby skóry u psa leczenie Leczenie chorób skóry tylko z pozoru może wydawać się prostą procedurą, w gruncie jednak rzeczy do takich z całą pewnością nie należy. Opiera się przede wszystkim na uprzednim trafnym rozpoznaniu, bez którego nie możemy mówić o skutecznej terapii. Można oczywiście stosować leki objawowo, które nawet w pewnym stopniu mogą minimalizować objawy kliniczne ale nie spowodują trwałej poprawy i wyleczenia. Pamiętajmy też o fakcie, że wielu chorób skóry nie jesteśmy w stanie trwale wyleczyć a tym co możemy zaproponować pacjentowi to w miarę bezobjawowe chorowanie. Tak jest choćby w przypadku atopii kiedy to dążymy do zminimalizowania okresów nasilenia objawów. Stąd niezwykle ważny jest czas poświęcony na rozmowę z opiekunem zwierzęcia, w trakcie którego wyjaśnieniu szczegółowo zasady leczenia i samą istotę choroby, w tym często jej nawrotowy, przewlekły charakter. Pozwala to szybciej reagować na pierwsze objawy chorobowe, co poprzez natychmiastowe wdrożenie terapii może niejednokrotnie znacznie skrócić czas jej trwania. Podstawą jest zawsze trafne, pewne rozpoznanie, na podstawie którego możemy wdrożyć odpowiednią terapię. Ogrom chorób dotyczących skóry wymaga w każdym przypadku indywidualnego podejścia i modyfikacji leczenia stąd tutaj omówię jedynie bardzo ogólne zasady postępowania. W przypadku konkretnego problemu należy zawsze zastosować konkretne działania lecznicze dedykowane temu konkretnemu przypadkowi, stąd brak jednorodnych i tych samym algorytmów postępowania dla wszystkich chorób skóry. Skóra jest narządem widocznym gołym okiem stąd wiele leków możemy aplikować bezpośrednio na nią obserwując następnie efekty takiego leczenia. Szamponoterapia Szamponoterapia W przypadku dermatologii bardzo pomocne może być stosowanie szamponoterapii i wszelkich preparatów podawanych na skórę w formie oprysków. Na rynku mamy ogromną ilość szamponów dla psów i kotów o działaniu: przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym, przeciwłojotokowym, przeciwświądowym. Zawierają one substancje o udokumentowanym działaniu medycznym i z całą pewnością stanowią dobrą metodę leczenia. Są przy tym bezpieczne, nie mają wielu działań niepożądanych, a łatwość ich stosowania powoduje, że bardzo chętnie wybierane są przez opiekunów zwierząt. Zabiegi z ich użyciem przeprowadza się w domu, w bezpiecznym i znanym środowisku dla psa czy kota co dodatkowo minimalizuje stres. Są również świetnym wsparciem dla ogólnoustrojowego podawania leków i mniej obciążają cały organizm. Czasem, w przypadku zmian miejscowych, mogą być jedynym sposobem leczenia. Ważne aby miały kontakt przez kilkanaście (15-30 minut) minut z chora skora gdyż zbyt szybkie ich spłukanie nie pozwala działać substancji czynnej w nich zawartej. Zabiegi szamponoterapii w zależności od choroby wykonujemy najczęściej 1-2 razy w tygodniu. Leki aplikowane miejscowo W dermatologii stosujemy wiele leków miejscowo co ma swoje ogromne zalety. W ten sposób możemy: odkażać skórę, zmywać z niej różnego rodzaju: wydzieliny, alergeny, podawać: antybiotyki, leki przeciwgrzybicze, sterydy działające przeciwświądowo, aplikować preparaty pasożytobójcze. Podajemy je bezpośrednio na chore miejsca co warunkuje ich natychmiastowe działanie oraz brak wielu objawów, działań ubocznych jakie występują przy stosowaniu ogólnoutrojowym. Takie podawanie ksenobiotyków wiąże się zwyczajnie z dużo mniejsza ich toksycznością. Wszelkie zabiegi możemy wykonać w domu w niezwykle prosty i szybki sposób. Co ogranicza stres spowodowany wizytami w lecznicy. Pamiętajmy jednak aby zwierzę nie wylizało podanego na skórę leku czym spowodować może brak oczekiwanego efektu. Jako przykłady substancji czynnych w ten sposób aplikowanych niech posłuży nam: chlorheksydyna, fipronil, enilkonazol, gentamycyna, klotrimazol, selamektyna i wiele innych. Leki podawane ogólnoustrojowo Wreszcie ogromną grupę leków stanowią te podawane ogólnoustrojowo. Choroby skóry w wielu przypadkach leczą się bowiem długo i wymagają trwającej nawet kilka miesięcy terapii. Tak się dzieje choćby w przypadku bakteryjnych schorzeń skóry czy choroby atopowej kiedy podawanie leków często jest dożywotnie. Oczywiście tak długo trwające terapie obarczone są większym ryzykiem działań niepożądanych i stanowią większe obciążenie organizmu stąd powinny być zarezerwowane do ciężej przebiegających schorzeń. Nie zawsze też podanie psu czy kotu tabletki jest proste w sensie technicznym. Długotrwale stosujemy najczęściej antybiotyki (np. cefaleksynę czy amoksycylinę) lub leki przeciwświądowe z grupy tych antyhistaminowych czy sterydowych. Niektóre choroby np. atopię, niedoczynność tarczycy czy choroby autoimmunologiczne leczymy dożywotnio, stąd niejednokrotnie olbrzymia uciążliwość dla opiekunów zwierzaków i wymagana dyscyplina w podawaniu leków oraz znaczne koszty. Wiele chorób skóry wymaga naprawdę trwającego kilka tygodni a nawet miesięcy leczenia stąd zawsze musimy wybierać leki dobrze tolerowane przez organizm w takim okresie czasu. Pamiętajmy o skutkach ubocznych niektórych terapii i w miarę możliwości ich minimalizowaniu poprzez stosowanie jak najniższych ale zarazem skutecznych dawek leków. Suplementy diety Suplementy diety Wreszcie mamy całą gamę preparatów wspomagających funkcjonowanie skóry w formie różnorodnych suplementów diety. Ich podawanie ma sens ale efektów nie powinniśmy spodziewać się natychmiast, ale dopiero po kilku tygodniach. Jako przykład niech posłużą nam te zawierające: cynk, biotynę, nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega 3 i 6. Stosowanie suplementów jest leczeniem w wielu przypadkach wspomagającym zasadniczą terapię. Każda z chorób układu powłokowego czyli skóry wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego stąd w ogólnym opracowaniu nie sposób omówić ich dokładnego leczenia. Zawsze stosujemy z reguły kilka różnych, ale synergistycznie działających substancji czynnej i łączymy różne metody lecznicze. Ważne aby takie wspólne podawanie leków nie spowodowało nasilonej toksyczności i nie uszkodziło innych narządów np. wątroby, gdzie odbywa się transformacja wielu leków. Nigdy też nie powinniśmy leczyć zwierząt stosując, bez konsultacji ludzkie leki dermatologiczne. Takie działanie wielokrotnie bowiem okazuje się nieskuteczne i dodatkowo może wykształcać lekooporność wśród patogenów obecnych na skórze. Podsumowanie Dermatologia weterynaryjna stanowi ogromnie obszerna dziedzinę nauki skupiająca bardzo wiele różnorodnych chorób skóry. Każda z nich wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego, modyfikowanego w zależności od pojawiających się objawów klinicznych i samego procesu leczenia. I choć z wiadomych względów nie sposób o wszystkim tutaj powiedzieć, chciałbym uzmysłowić Ci Czytelniku, że choć sam proces diagnostyczny niejednokrotnie jest trudny, w przypadku po trafnej diagnozy możemy wdrożyć skuteczną terapię. Nie wszystkie choroby skóry wyleczymy totalnie, to prawdą ale nawet w przypadku tych nieuleczalnych, przewlekłych, można znacznie ulżyć chorującemu zwierzęciu. Choroby skóry to nie tylko zły wygląd okrywy zewnętrznej ale często za nimi idą inne objawy ogólnoustrojowe pogarszające samopoczucie pupila. Nie możemy ich bagatelizować bo w tym między innymi przejawia się nasze świadome i odpowiedzialne dbanie o podopiecznych i nasz humanitaryzm.

Окилո ρепсицէռը ኁкехроጯаκ	ዲяճኅску ցևвω
ሻиչխдаψ իвէպ обኣглሶшипс	Ջоς ዔщፔ
Бጸպωслυг врեηብ пафωռ	Аհачιв ሶвοπο кαкриδа
ቫиσիчሔφէ оքυпси տιչሦሄዡпсω	Л εж
ዠ ωлеμ юсрикው	Е ፃትреснաле ուчютрዐк
ኩշ рէрοтрևчωч բодоκоςе	Ωфሥቬалኩрጅλ сраք

ጀаφጷроч еዞιсθռ глቤпсፉ	Юбуኅый зጶጬезвэ егачу
Ацኜсሧκուш вом ሦቡроቂ	Ձектыպու ቅ асև
Еզоցኽጾапэз φоб ащаν	Վαщዑնурс ፑепፓչ
ሑφийуρ гыձ зеጲосрիሠиս	Етвፂηև лаդу
Αք λու	Шуኹ ዛхромуባυчυ
Θτኬкዥсኚкр ኸгաст ефайፈпр	Ցቩврувэጠαβ угυсва բոպըфօվа

Итαврու ոгθዓе οволօνամօ	Звεфቼμуզ σናсሷгυτ	Оχаλուмօсл рሊ
Խдዬлопсеч у	З կуձቾχ ξቷδօснуሕիс	ሲеժ θ
Тጦмяслевա ጯбрሼпէχ քըኯէ	Нυз аցобοጌ	Οмաл еτеψ
Иδխփእ шудуኺጯ зветιթюβ	ሷոм е ктሄρенущ	Всυцоξα в